Hayvanlara yönelik şiddetin psikolojik kökeni ve toplumsal tehlikesi üzerine bir değerlendirme
Hayvanlara yönelik şiddet, çoğu zaman “şaka”, “çocukça merak” ya da “öfke patlaması” olarak küçümsenir. Oysa bu eylemler, bireyin ruhsal yapılanmasında ciddi patolojik işaretler taşıyabilir.
Psikolojide sıkça kullanılan bir kavram olan Macdonald Triadı, bu tür davranışların ileride gelişebilecek antisosyal kişilik bozuklukları ve suç eğilimleri için uyarı sinyali olabileceğini göstermektedir.
Macdonald Üçlüsü Nedir?
1963 yılında psikiyatrist J.M. Macdonald tarafından tanımlanan bu üçlü, ağır suç işlemiş bireylerin çocukluk dönemlerinde sıkça görülen üç davranışa dikkat çeker:
•
Hayvanlara zarar verme,
•
Yatak ıslatma (enürezis),
•
Yangın çıkarma (piromani)
Bu davranışlardan özellikle hayvana zarar verme, antisosyal kişilik gelişiminin en erken ve en ciddi göstergelerinden biri olarak kabul edilir (Macdonald, 1963; Hellman & Blackman, 1966).
Hayvanları öldüren ya da işkence eden bireylerin, zamanla bu davranışı insana yönelttikleri vakalar literatürde sıkça belgelenmiştir (Merz-Perez & Heide, 2004).
Hayvana Şiddetin Psikolojik Arka Planı
Hayvana zarar vermek, sadece fiziki bir eylem değil; aynı zamanda bireyin empati kapasitesindeki bozulmanın ve güç istismarının dışavurumudur.
Sosyopat ve psikopat bireylerde ortak olarak görülen özellikler şunlardır:
•
Empati yoksunluğu,
•
Suçluluk hissetmeme,
•
Manipülatif tutumlar,
•
Duygusal soğukluk.
Bu bireyler için bir canlının korkusu, acısı ya da çırpınışı, kendi içlerinde bastırdıkları güçsüzlük, kontrol kaybı ya da değersizlik duygularını yatıştırmak için bir araç haline gelir.
“Onun hayatını aldım.
Onun çırpınışını durdurdum.
Artık güçlüyüm.”
Bu davranış bir tür bağımlılık yaratır: Acı çekenin boyutu büyümelidir.
Hayvan artık kesmez. Bir sonraki hedef insan olur.
Neden Bu Noktaya Geliyorlar?
Bu kişilerin çoğunda ortak şekilde aşağıdaki dinamikler gözlemlenir:
•
Kronik öfke: Yönlendirilmemiş, bastırılmış ve ifade edilememiş.
•
Değersizlik ve yetersizlik duyguları: Bu duygularla baş edemeyen birey, güç gösterisi yaparak kendini değerli hissetmeye çalışır.
•
Aile içi ihmal veya istismar: Sevgi yerine aşağılama, şiddet veya duygusal yoksunlukla büyüyen bireyler.
•
Kurban olma geçmişi: Bir dönem kurban olan kişi, kontrolü ele geçirince kurban etmeyi seçebilir.
Toplumsal Sorumluluk ve Müdahale Zorunluluğu
Hayvana zarar veren birini “çocuktur yapar” diyerek normalleştirmek, yalnızca bireye değil tüm topluma zarar verir.
Çünkü bu davranış yalnızca bir hayvanın ölümü değil, gelecekte bir insanın da hedef olabileceğinin işaretidir.
Bu yüzden ailelere, öğretmenlere ve topluma düşen görevler:
•
Bu davranışları asla küçümsememek,
•
Erken yaşta psikolojik destek almak için harekete geçmek,
•
Şiddeti meşrulaştıran sosyal normlara karşı durmak,
•
Hayvana şiddetle ilgili caydırıcı yasal düzenlemeleri savunmak.
Uzman Görüşleri
Dr. Randall Lockwood, hayvana şiddetin insan şiddetiyle ilişkisini şöyle özetler:
“Hayvana şiddet uygulayan bir birey, bu davranıştan pişmanlık duymuyorsa, bu kişi için bir sonraki adım genellikle insanlara yönelmiş bir eylem olur.”
Psikiyatrist Dr. Frank Ascione şöyle der:
“Hayvana eziyet eden çocuklar, sıklıkla çevresel stres, travma ya da şiddetli aile içi sorunlar yaşayan çocuklardır. Ama bu, davranışı mazur göstermez; müdahale edilmediğinde risk katlanarak büyür.”
Sonuç
Bugün bir hayvanı öldürenin elinden bıçağı almazsan,
Yarın o bıçak bir insanın kalbine saplanır.
Çünkü bir canlıya acımayan, hiçbir canlıya merhamet duymaz.
Çünkü acı çekenin kim olduğu değil,
Ona acımayanın kim olduğu belirler suçu.
Kaynakça
•
Macdonald, J. M. (1963). The Threat to Kill. American Journal of Psychiatry, 120(2), 125–130.
•
Merz-Perez, L., & Heide, K. M. (2004). Animal Cruelty: Pathway to Violence Against People. Rowman & Littlefield.
•
Ascione, F. R. (2005). Children and Animals: Exploring the Roots of Kindness and Cruelty. Purdue University Press.
•
Lockwood, R. (2006). The Link Between Animal Abuse and Human Violence. Animal Law Review.
