Daniel Blake, yaşadığı sağlık sorunlarından sonra işini kaybeder. Filmde, Blake’in komşularıyla birbirlerini destekleyerek zorlu toplumsal sisteme tutunmaya çalışması anlatılır.
Daniel Blake hayatı boyunca sisteme uyum içinde yaşamış biridir. Sistemi meşrulaştırma kuramı dezavantajlı grupların kendileriyle ilgili kalıp yargıları kabullenip benimsemelerini ve eşit olmasa bile sosyal sistemin sürekliliği için uyum sağlayıcı şekilde davranmalarını ifade etmektedir (Jost & Banaji, 1994).
Daniel Blake hayatı boyunca fakirliğini ve toplumdaki düşük statüsünü kabullenerek yaşamıştır, hatta kalp krizi geçirip sistemle sorunlar yaşayana dek hiç bir suç işlememiştir.
Sistemi Meşrulaştırma Kuramı insanların var olan düzeni meşru kabul ettiklerinde, eşitsizlikler karşısında kendilerini daha iyi hissettiklerini, sistemi değiştirmeye çalışmadıklarını belirtir (Jost, 1995).
Daniel Blake, Sistemi meşrulaştırma teorisinde belirtildiği gibi sistemin devamı için sisteme uyumla yaşamıştır ancak teknolojiden anlamaması nedeniyle sistem tarafından değersizleştirildiğini düşünür ve yıllarca uyum sağlamak için çalıştığı bu sistemin kendisini yok saymasını kabullenemez. Bunu protesto etmeye karar verir ve duvara bir yazı yazar.
Hayatında ilk kez sisteme karşı gelir ve bunun sonucunda tutuklanır.
Sosyal eşitsizliğe karşı bir duruş sergileyen Daniel, yaş aldığı için sistemde değersizleştirildiğini düşünür ve hayatını yeniden gözden geçirir.
Erikson’un Psikososyal Gelişim Kuramlarının “Benlik Bütünlüğüne Karşı Umutsuzluk Evresi”nde yaşlı birey hayatını yeniden gözden geçirir ve hayat bütünlüğüne erişmeye çalışır (Gül & Han, 2020; Cappeliez & O’Rourke & Chaudhury, 2005). Ancak bürokrasiyle sorunlar yaşayan Daniel’in ideal bir yaşlılık geçiremediği bir türlü hayat bütünlüğüne erişemediğini filmde görürüz. Yaşlılık döneminde olumsuz düşüncelere maruz kalan bireylerde yetersizlik hissi ve umutsuzluğa kapılma gözlemlenebilir (Santrock, 2015).
Hayatında doyuma ulaşamayan Blake umutsuzluğa kapılır, depresyona girer ve kendini bir süre evine hapseder. Onu bu hapisten kurtaran Katie’nin kızı olur. Bu küçük kız Daniel’e umut verir ve minicikte olsa duygusal bir doyum sağlayan Daniel yeniden kendini toparlar, depresyondan çıkar.
Yaşlı yetişkinlik döneminde anlam aramanın ve anlam bulmanın depresyon belirtilerini azalttığını ifade edilmektedir (Westerhof et al., 2010).
Blake’e kendisini toparlamasında bir başka sistem mağduru olan Katie yardım eder. Katie geçim zorluklarıyla mücadele edemeyince çocukları için hırsızlık yapar ve kendini nesneleştirerek hayat kadınlığı yapar. Nesneleştirme kavramı, insanın nesneye indirgenmesini ifade eder (Kant, 1797/1996).
Filmin sonunda Daniel’in konuşmasını Katie okur ve şöyle der: “Ben Daniel Blake, ben bir insanım, bir nesne değilim (I, Daniel Blake, 2017).” Bu ifade ile sistemin meşrulaştırılmasının insanları nesnelleştirmeye sebep olduğu kalp acıtan bir şekilde eleştirilmektedir.
REFERENCES:
Cappeliez, P., O’Rourke, N., & Chaudhury, H. (2005). Functions of reminiscence and mental health in later life. Aging & mental health, 9(4), 295-301.
Gül, M. E. & Han, T. Ş. (2020). “Ben Daniel Blake” Filminin Bireyin Yaşlılık Dönemi Çatışmaları Bağlamında İncelenmesi. İmgelem, 4(6), 157-176.
Jost, J. T., & Banaji, M. R. (1994). The role of stereotyping in system‐justification and the production of false consciousness. British journal of social psychology, 33(1), 1-27.
Jost, J. T. (1995). Negative illusions: Conceptual clarification and psychological evidence concerning false consciousness. Political Psychology, 16, 397- 424.
Kant, I. (1797/1996). The Metaphysics of Morals. Cambridge University Press.
Santrock, J. W. (2015). Yaşam Boyu Gelişim: Gelişim Psikolojisi: Life-Span Development. Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. Limited Şti.
Westerhof, G. J., Bohlmeijer, E. T., Van Beljouw, I. M., & Pot, A. M. (2010). Improvement in personal meaning mediates the effects of a life review intervention on depressive symptoms in a randomized controlled trial. The Gerontologist, 50(4), 541-549.
